Nawet drobna rana emocjonalna prowadzi do katastrofy.
A pęknięcie do powodzi.
Są zdania, które przychodzą do człowieka nagle. Nie podczas czytania książki.
Nie podczas szkolenia. Nie podczas wykładu. Przychodzą wtedy, gdy przez lata obserwuje się ludzkie cierpienie.
Gdy siedzi się naprzeciwko człowieka, który nie ma już siły walczyć. Gdy słyszy się historię pełną samotności, odrzucenia, przemocy, straty i bólu.
Właśnie wtedy narodził się we mnie ten mój cytat:
„Nawet drobna rana emocjonalna prowadzi do katastrofy. A pęknięcie do powodzi.”
Dla wielu osób może brzmieć przesadnie. Przecież to tylko smutek. Tylko gorszy dzień.
Tylko jedna przykra uwaga. Tylko jedna kłótnia. Tylko jedno rozczarowanie.
Problem polega na tym, że ludzkie emocje bardzo rzadko działają według słowa „tylko”.
Bo cierpienie ma niezwykłą właściwość. Potrafi się gromadzić. Tak jak krople deszczu spadające na ziemię. Jedna nie robi różnicy. Dziesięć również. Sto wydaje się niegroźne.
Ale po wielu dniach przychodzi moment, kiedy mały strumień zamienia się w rwącą rzekę. A rzeka w powódź.
Ludzie nie załamują się w jeden dzień
Przez lata pracy jako psycholog i suicydolog spotkałem setki osób przeżywających kryzys psychiczny.
I niemal zawsze słyszałem podobne zdania: „Długo dawałem radę.” „Nikomu nic nie mówiłam.” „Myślałem, że sam sobie poradzę.” „Nie chciałam nikogo obciążać swoimi problemami.”
Kiedy patrzymy na człowieka pogrążonego w depresji albo znajdującego się w kryzysie suicydalnym, często skupiamy się na tym, co dzieje się tu i teraz.
A przecież najważniejsza część tej historii wydarzyła się dużo wcześniej.
Kilka miesięcy temu. Kilka lat temu. Czasem w dzieciństwie.
To właśnie tam pojawiły się pierwsze rysy. Pierwsze pęknięcia.
Pierwsze niezauważone rany.
Człowiek bardzo długo potrafi funkcjonować mimo bólu. Potrafi chodzić do pracy.
Uśmiechać się. Żartować. Pomagać innym. Bywać duszą towarzystwa. Jednocześnie każdego dnia coraz bardziej tonąc we własnych emocjach.
To właśnie dlatego tak wielu ludzi słyszy później: „Nigdy bym się nie spodziewał.”
Kiedy zobaczyłem powódź
Kilka lat temu pełniłem służbę jako negocjator policyjny. Były sytuacje, których
nie zapomina się do końca życia. Jedna z nich wraca do mnie szczególnie często.
Zostałem wysłany do mężczyzny stojącego na granicy życia i śmierci.
Pamiętam napięcie obecne wokół. Pamiętam ludzi obserwujących sytuację z oddali. Pamiętam twarze funkcjonariuszy. Ale najbardziej pamiętam jego.
Człowieka, którego większość osób widziała wtedy przez pryzmat jednej decyzji.
Ja widziałem coś innego. Widziałem historię. Widziałem lata cierpienia ukryte
za jednym momentem. Widziałem człowieka, którego tama pękała od bardzo dawna.
Nie stał tam dlatego, że wydarzyło się coś jednego. Nie stał tam z powodu jednej rozmowy czy jednej porażki. Stał tam dlatego, że przez lata kolejne krople bólu trafiały dokładnie w to samo miejsce.
Samotność. Poczucie niezrozumienia. Rozczarowania. Straty. Niewypowiedziane emocje.
Świat zobaczył problem dopiero wtedy, gdy pojawiła się powódź. Dopiero wtedy wszyscy zaczęli patrzeć. Dopiero wtedy wszyscy zaczęli pytać.
A przecież pierwsze sygnały pojawiły się znacznie wcześniej. To doświadczenie nauczyło mnie czegoś niezwykle ważnego.
Kiedy rozmawiamy z człowiekiem znajdującym się na krawędzi życia, nie rozmawiamy tylko o chwili obecnej. Rozmawiamy z całym jego życiem. Z każdą raną, której nikt nie opatrzył. Z każdym pęknięciem, którego nikt nie zauważył.
Największym błędem jest ignorowanie małych ran
W społeczeństwie wciąż pokutuje przekonanie, że trzeba być silnym.
Nie płakać. Nie narzekać. Radzić sobie samemu. Tymczasem psychika nie działa
jak stal. Nie staje się mocniejsza tylko dlatego, że ignorujemy jej przeciążenie.
Wręcz przeciwnie. To, czego nie zauważamy, często rośnie w ciszy.
Niewypowiedziany smutek nie znika.
Odrzucenie nie wyparowuje. Poczucie samotności nie rozpuszcza się samo.
One pozostają. Czekają. Odkładają się warstwa po warstwie.
Dlatego tak często spotykam ludzi, którzy mówią: „Nie wiem, dlaczego nagle się załamałem.”
A ja wiem, że to nie było nagle. To był finał procesu, który trwał od dawna.
Nie każda rana wymaga leczenia. Każda wymaga zauważenia
Jedną z najważniejszych rzeczy, których nauczyło mnie życie, jest to, że człowiek
nie zawsze potrzebuje gotowych odpowiedzi.
Czasem potrzebuje obecności. Potrzebuje kogoś, kto usiądzie obok. Nie oceni.
Nie zbagatelizuje. Nie powie: „weź się w garść”. Po prostu zostanie.
Czasami jedno szczere pytanie: „Jak naprawdę się czujesz?” potrafi otworzyć drzwi zamknięte
od wielu lat. Bo bardzo często ludzie nie potrzebują bohaterów.
Potrzebują świadków swojego cierpienia. Kogoś, kto nie odwróci wzroku od ich bólu.
Zanim przyjdzie powódź
Dlatego warto zatrzymać się przy własnych emocjach wcześniej.
Nie wtedy, gdy wszystko się wali. Nie wtedy, gdy pojawia się rozpacz. Nie wtedy,
gdy życie wydaje się nie do uniesienia.
Warto zatrzymać się już przy pierwszej kropli. Przy pierwszym sygnale zmęczenia. Przy samotności. Przy smutku. Przy poczuciu bezradności. Przy łzach, które od dawna próbujemy ukrywać.
Bo każda rana emocjonalna zasługuje na uwagę. Każde pęknięcie zasługuje
na troskę. Każdy człowiek zasługuje na to, by zostać zauważonym zanim jego świat zacznie tonąć.
Dzisiaj, po latach pracy jako psycholog, suicydolog i były negocjator policyjny, jestem przekonany
o jednej rzeczy.
Największe tragedie bardzo rzadko zaczynają się od katastrofy.
Zaczynają się od małej rany. Od przemilczanego bólu. Od samotnej łzy.
Od pierwszej kropli, której nikt nie potraktował poważnie.
Dlatego jeśli miałbym zostawić Ci jedną myśl po przeczytaniu tego tekstu, byłaby właśnie ta:
Nie lekceważ swoich ran tylko dlatego, że nie krwawią.
Bo nawet drobna rana emocjonalna prowadzi do katastrofy. A pęknięcie do powodzi.
z serdecznością Przemek
